سونوگرافی های ضروری برای بارداری

بارداری سالم همیشه برای تمام خانم‎ های باردار مهم بوده و اینکه بدانند چند بار مراجعه به سونوگرافی برای داشتن یک نوزاد سالم ضروری است و برای سلامت جنین هیچ مشکلی ایجاد نمی کند همیشه مهم بوده و هست. مراجعه به سونوگرافی برای داشتن یک دوره بارداری سالم و همچنین اطمینان از کامل شدن تمام اجزای بدن جنین، جلوگیری از زایمان زود هنگام و در نتیجه به دنیا نیامدن نوزاد نارس امری ضروری و حیاتی است. در این مقاله به موضوع تعداد سونوگرافی های ضروری می‎پردازیم و درباره نکاتی برای داشتن یک بارداری سالم بحث خواهیم کرد.

در اینجا خواهید فهمید که در جلسات مختلف سونوگرافی شاهد چه چیزهایی خواهید بود. همچنین چه زمان ‎هایی به انجام این کار نیاز خواهید داشت اما مساله‌‎ای که قبل از هر چیز باید به آن توجه داشته باشید، این است که در هنگام انجام این آزمایش آرامش خود را حفظ کنید. یک سونوگرافی اطلاعات مهمی را در اختیار پزشک قرار می‎دهد. او می‎تواند از این طریق رشد کودک را ببیند و موارد غیر طبیعی را در او تشخیص دهد، تاریخ تولد کودک را تعیین کند و چند قلویی را تشخیص داده و از طرفی به موقعیت کنونی نوزاد در شکم پی ببرد.

مهم ترین سونوگرافی های دوران بارداری

سونوگرافی که به آن سونوگرام گفته می‌شود زمانی انجام می‎گیرد که پریود نشده‌‎اید، در سینه ها احساس سوزش می‎کنید و خستگی غیرمعمولی را احساس کرده‎اید. ممکن است در منزل تست بارداری گرفته باشید و از حامله بودن خود نیز مطمئن باشید. این بهترین زمان برای انجام آزمایش خون و سونوگرافی اولیه است. اگر در دوران بارداری هستنید ولی به هر دلیلی توانایی رفتن به بیمارستان را ندارید، می‌توانید از خدمات سونوگرافی در منزل استفاده کنید.

علت اهمیت این آزمایش در سه ماهه اول، شنیدن ضربان قلب جنین و تخمین سن او و همچنین اندازه‎گیری دور سر و قد او است. رشد کودک در این دوران یک میلی متر در روز است. هم‎چنین دلیل دیگر اهمیت آن فهمیدن این مطلب است که بارداری داخل رحم یا خارج رحم است.

این سونوگرافی در هفته‌های ۶ تا ۸ بارداری انجام می‎شود و بهتر است قبل از آن به اندازه کافی آب نوشیده باشید چون امواج فراصوت از مایعات بهتر عبور می‎کنند. این مرحله کاملا بدون درد بوده و جنین بسیار ریز است.

سه ماهه دوم

شما در میانه‎ی راه هستید و به همین جهت اطلاع از شرایط نوزاد در این مرحله برای داشتن یک بارداری سالم ضروری‌ست. عموما بین هفته ۱۸ تا ۲۰ برای خانم‎ها سونوگرافی تجویز می‎شود که می‎تواند جزئیات زیادی از کودک را نشان دهد.

به این مرحله در بارداری سالم اسکن آناتومی گفته می‎شود و مدت زمان آن بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه است. در صورت داشتن چند قلو این مدت زمان افزایش می‎یابد. در این مرحله از بارداری سالم پزشک به بررسی بخش‎های مختلف بدن جنین می‎پردازد اما دیدن قسمت‌هایی مثل شکم و کلیه‎های او برای پزشک دشوار است. شما در این مرحله هم احساس درد نمی‎کنید و فقط ممکن است خنکی و لیز بودن ژل استفاده شده روی شکم شما را کمی بیازارد. در این مرحله تعیین جنسیت نوزاد انجام می شود و تمام موارد غیر طبیعی اعم از ضربان قلب، وضعیت مغزی، کلیه ‎ها و کبد او برای اطمینان از روند دوران بارداری سالم شما بررسی می‎شود. در این آزمایش پزشک انگشتان کودک را می‎شمارد و میزان مایع جنینی را اندازه می‎گیرد.

سه ماهه سوم

سونوگرافی معمولا در سه ماهه سوم ضرورتی ندارد اما گاهی اوقات پزشک بعد از هفته ۳۵ نیزبرای اطمینان از روند بارداری سالم شما این دستور را می‎دهد. شاید پزشک بخواهد به وضعیت قلبی کودک و رشدی او پی ببرد و شاید از شما بخواهد که با مثانه پر این آزمایش را بدهید تا امواج با کیفیت بهتری عمل کنند .گاهی اوقات ممکن است که نظر او در این مرحله درباره‏ی نوع عمل یعنی سزارین یا زایمان طبیعی عوض شود و از طرفی اگر مادر از مشکلات گوارشی یا دیابت رنج ببرد، باید این سونوگرافی را برای داشتن بارداری سالم انجام دهد .

و اما سونوگرافی چهارم که به علت اندازه‏گیری وزن جنین به ویژه در نیمه دوم سه ماهه سوم بارداری سالم ضرورت دارد و زمانی مهم برای وزن‎گیری جنین است. در این زمان دور سر، طول استخوان ران، بای پاریتال و دور شکم توسط این سونوگرافی اندازه‎گیری شده و با توجه به منحنی تهیه شده، وزن جنین تخمین زده می‎شود.

سونوگرافی داپلر

سونوگرافی داپلر (Doppler ultrasound) فقط برای مشاهده جریان خون در جنین مورد استفاده قرار می­گیرد. سونوگرافی داپلر جنین با یک دستگاه دستی به نام مبدل انجام می‎شود و نشان می‎دهد مواد مغذی کافی و اکسیژن به جفت و از جفت به جنین می‎رسد یا خیر. سونوگرافی داپلر می‌تواند سرعت جریان خون را اندازه‎گیری کند و با استفاده از سونوگرافی داپلر می­توان به کاهش جریان یا مسدودیت مسیر خون در رگ­های اصلی پی برد.

بعضی اوقات بخصوص بعد از هفته سی‌ام بارداری، مطابقتی بین سونوگرافی و سن جنین از روی اولین روز آخرین عادت ماهانه دیده نمی‌شود و بیش از دو هفته تفاوت وجود دارد. در نتیجه این احتمال پیش می‌آید که رشد جنین کافی نیست و بارداری سالم در خط است. اینجاست که سونوگرافی باید خون‌رسانی به جنین را بسنجد و از نوع دیگری از سونوگرافی با نام کالر داپلر استفاده می‌شود. مقاومت جریان خون، حجم جریان خون جفت، مقاومت جریان مغز جنین، اندازه‌گیری و با معیارهای به دست آمده، نتیجه گرفته می‌شود که خون‌رسانی کافی است یا خیر؟ این سونوگرافی بعد از ۲۸ هفتگی ارزش دارد و زودتر از این نباید انجام شود.

سونوگرافی سه بعدی

در سونوگرافی سه بعدی امواج صوتی با زوایای مختلف به بدن جنین تابانده می‌شود و انعکاس این امواج با کمک نرم افزارهای پیشرفته کامپیوتری تغییر داده می‌شود. اسکن اندام می‌تواند به شکل دستی و از سوی سونوگرافیست یا با دستگاه های جدیدتر، توسط پروپ دستگاه صورت گیرد و تصویر سه بعدی ارائه دهد.

روند انجام آن با سونوگرافی معمولی هیچ تفاوتی ندارد. نتایج برخی از مطالعات نشان داده که اگر نیم ساعت قبل از سونوگرافی سه بعدی از جنین یک لیوان آبمیوه طبیعی نوشیده شود، جنین در طول سونوگرافی هوشیارتر خواهد بود. براساس نگرش موجود در مراکز تصویر برداری مدت زمان انجام این سونوگرافی باید تا حد امکان کم باشد.

معایب سونوگرافی سه بعدی

مشاهده جنین قبل از ۱۷ هفته می‌تواند سبب اضطراب ناشی از شکل عجیب و احساس غیر واقعی بودن جنین در مادر شود. بزرگترین خطر بالقوه سونوگرافی سه بعدی در داشتن یک بارداری سالم برای مادر باردار احساس کاذب عدم نیاز به سایر مراقبت‎هاست.

خطر این امواج به مدت زمان تابش امواج، شدت آن‌ها و بسامد امواج بستگی دارد.

برای گرفتن تصویر مناسب حداکثر انرژی را به داخل بدن می‌فرستند و چنانچه پروپ این دستگاه به میزان بیش از اندازه بر روی شکم مادر باردار نگه داشته شود، از نظر تئوری حتی می‌تواند کیسه آب اطراف جنین را به شدت گرم کند و بارداری سالم را با خطر جدی مواجه کند.

در سونوگرافی ۳ بعدی امواج صوتی توسط دستگاه تولید می‌شود و پس از انعکاس از سطح بدن جنین، دستگاه این امواج بازتابی را به تصویر تبدیل می‌کند.

اگر فردی که سونوگرافی ۳ بعدی انجام می‌دهد مهارت کافی نداشته باشد تمرکز بیش از حد امواج بر روی یک نقطه از شکم قرار می گیرد درنتیجه امواج صوتی در یک نقطه جمع می‌شود که نتیجه ان گرم شدن بیش از حد بافت های بدن جنین و حتی بروز آسیب خواهد بود.

در بیشتر مواردروش سونوگرافی ۳ بعدی غیر ضروری است و ضمن اتلاف وقت، هزینه مالی فراوانی را به بیماران تحمیل می‌کند.

مزایای سونوگرافی سه بعدی

سونوگرافی سه بعدی معمولا با توجه به حساسیت جنین در ۳ ماهه اول و به دلیل کم بودن مایع نباید انجام شود و ۳ ماهه دوم بهترین زمان است. در برخی مراکز برای ایجاد تصاویر بهتر توصیه می‎شود مراجعه بیماران بین هفته ۲۶ و ۲۸ باشد ولی در بعضی از موارد برای تشخیص ناراحتی‎های مادرزادی جنین از قبیل لب شکری، شکاف کام (کام شکری) و… سونوگرافی سه بعدی در بارداری، بین هفته ۲۴ تا ۳۲ حاملگی انجام می‌شود. درواقع تعیین بهترین زمان برای انجام سونوگرافی سه بعدی به علت انجام آن برای داشتن یک دوران بارداری سالم و بی‎خطر بستگی دارد.

سونوگرافی ترنس واژینال

با استفاده از این نوع سونوگرافی، وسیله وندلایک به نام مبدل، در واژن قرار می‎گیرد تا امواج صوتی ارسال شده و بازتاب آن حاصل شود. سونوگرافی ترنس واژینال اغلب در اوایل بارداری انجام می‎شود. از این نوع سونوگرافی همچنین ممکن است در صورت عدم دستیابی به اطلاعات کافی در طول انجام سونوگرافی ترنس شکمی نیز استفاده شود.

اکوکاردیوگرافی جنین

این نوع سونوگرافی تصویر دقیقی از قلب کودک را ارائه خواهد داد. از این روش همچنین به منظور تایید یا رد یک نقص مادرزادی در قلب جنین استفاده می‎شود.

در انتها ذکر این نکته الزامی‎ست که مراجعه به سونوگرافی یکی از الزامات داشتن یک دوران بارداری سالم و بدون دغدغه و سپس یک زایمان موفقیت‏آمیز است. انواع دیگر سونوگرافی با رعایت اصول و قواعد ذکر شده، توسط کادر مجرب به اطمینان از رشد تمام اجزا و جوراح جنین و تعیین زمان دقیق برای زایمان در بارداری سالم کمک بسزایی می‎کند. امیدواریم دورانی شیرین، بدون استرس و سرشار از لحظات خاطره ‎انگیز را در کنار سلامت خود و فرزندتان تجربه کنید و ثمره‏ی عمر شما انسان‎هایی فرهیخته‎، خردمند و کاردان باشند.