در این مقاله خواهید خواند :
شاید بپسندید
ژن و ژنوم

تفاوت ژن و ژنوم

اجازه بدهید قبل از ورود به بحث تفاوت ژن و ژنوم به یک موضوع مهم اشاره کنیم. امروزه سطح دانش و آگاهی مردم بهبود یافته است. از همین رو، افراد بسیاری هستند که مایلند درباره بیماری ها، انواع آزمایش ژنتیک و مشاوره هایی که در این زمینه صورت می گیرد، اطلاعاتی داشته باشند. دانستن برخی از اصطلاحات مهم درباره علم ژنتیک کمک می کند تا فرد درک بهتری از آنچه که می خواهد، داشته باشد. اگر شما نیز مایل هستید، درباره آزمایشات تخصصی ژنتیک پزشکی یا مشاوره ژنتیک پیش از ازدواج و فرزندآوری و… مطالب مفیدی بیاموزید، نیاز است با برخی اصطلاحات مهم در این زمینه آشنا شوید.

مسلما برای درک بهتر از تفاوت ژن و ژنوم نیاز است که هر یک از این دو مقوله را به طور کامل و دقیق موشکافی کنیم. داشتن یک تعریف جامع و روشن از این دو موضوع، باعث می شود تا بهتر به تفاوت هایی که مابین ژن و ژنوم وجود دارند، پی ببریم. در ادامه به تعریف روشن و ساده ای از ژن می پردازیم. سپس با تعریف ژنوم، آماده می شویم تا درباره تفاوت هایی که این دو موضوع با هم دارند، بحث و گفتگو کنیم. از این که به خواندن مقالات علمی و به روز دنیا علاقمند هستید، به شما تبریک می گوییم. لطفا ما را تا پایان این نوشتار همراهی کنید تا با حقایق جالبی درباره ژنتیک آشنا شوید.

ژن چیست و تفاوت بین ژن و ژنوم چیست؟

برای درک بهتر این سوال که تفاوت ژن و ژنوم در چیست، نیاز است تعریف دقیقی از مفاهیم ژن و ژنوم در اختیار داشته باشیم. در واقع، ژن بخشی از ساختار DNA می باشد که حامل داده های ژنتیکی است. این داده ها از پدر و مادر به نسل ها و فرزندان بعدی منتقل می شوند. ژن، باعث می شود تا صفاتی که بین والدین و فرزندان وجود دارند، فرصت بروز پیدا کنند. در حقیقت هر ژن دارای شناسه هایی است که قادر است، داده های ساخت و تولید آر ان آ و پروتئین های گوناگون را در دسترس بقیه ابزارهای سلولی بگذارد. نخستین دانشمندی که توانست برای نخستین بار از اصطلاح ژن استفاده کند، ویلهلم یوهانسن بود. او که در اصل در زمینه گیاه شناسی فعالیت داشت، توانست با پشتوانه مطالعات خود به بررسی صفات ژنتیکی بپردازد.

بر مبنای تئوری های پیشین دانش ژنتیک، ویلهلم یوهانسن فهمید که ژن بخشی از داده های جداگانه است که فقط قادر است، یک پروتئین واحد را تولید کند. البته این تئوری، امروزه در ژنتیک مدرن قابل قبول جوامع علمی قرار نمی گیرند. با نظر به تحقیقات مفصلی که در این زمینه انجام شده است، دانشمندان پی برده اند که یک ژن واحد، قادر است نقش های بسیاری را در جایگاه های گوناگونی به دست آورد. در ادامه، ژنوم را تعریف کرده و درباره آن توضیحاتی ارائه می دهیم.

واحد ژنتیک: آشنایی با مفهوم و انواع جهش ژنتیکی

ژنوم به چه معناست؟

در ادامه مبحث تفاوت ژن و ژنوم به ارائه تعریفی روشن از ژنوم می‌پردازیم. طبق تعریف کارشناسان این علم، ژنوم دارای شیوه نامه‌های ارثی جهت تولید، پیشبرد و حفظ یک موجود زنده می‌باشد. به بیانی دیگر، بدن ما به طور تقریبی از ۵۰ تا ۱۰۰ میلیارد سلول تشکیل شده است. در هر سلول کلیه خط مشی‌های کد گذاری شده وجود دارد. این دستورالعمل‌ها، جهت هدایت کلیه فعالیت‌های سلول و تولید پروتئین‌ها لازم و ضروری هستند.  به هر مجموعه کامل از این خط مشی‌ها،  ژنوم می گویند. خوب است بدانید، ژنوم از ۴۶ مولکول دی ان آ جدا از هم به نام کروموزوم ساخته شده اند. در باکتری ها که شکل ساده تری دارند، ژنوم می تواند در بردارنده فقط یک کروموزوم باشد. البته کروموزوم های انسانی از نقطه نظر سایز و داده ها، طیف وسیع و گوناگونی را دارا می باشند. در بین مخلوقات، انسان بیشترین تعداد ژن را داراست. طی بررسی ها و تحقیقات به عمل آمده هر انسان دارای هزار ژن می باشد.

ژنوم چیست؟

بررسی تفاوت بین ژن و ژنوم

تفاوت ژن و ژنوم در این نکته است که ژن gene دارای جایگاه ژنی یا locus می باشد. این جایگاه بر روی یک مولکول دی ان آ قرار دارد. در حالیکه ژنوم یا genome کلیه دی ان آ هسته ای است. از همه مهمتر این که تفاوت ژن و ژنوم را می توان در چند حوزه مختلف مانند تعریف آن، محتوا، کدگذاری، طول، عدد و کمک به چرخه تکامل بررسی کرد. نحوه مطالعه بر روی ژن و ژنوم و نتایجی که بدست می آید نیز از دیگر حوزه هایی است که می توان در آن به بررسی تفاوت های ژن و ژنوم پرداخت. در ادامه به بررسی هر یک از این حوزه‌ های مختلف می پردازیم.

ناقل ژنتیک کیست؟ و روش های انتقال بیماری

تفاوت ژن و ژنوم در چند حوزه مختلف

تفاوت ژن و ژنوم را می توان در زمینه های مختلفی مورد بررسی قرار داد. چنانچه بخواهیم این دو مفهوم را تعریف کنیم، ژن به معنی عنصری است که تمامی داده های ژنتیکی را با خود حمل می کند. همانطور که گفته شد؛ ژن ها درون یک کروموزوم جاسازی شده اند. در حالیکه طبق این متن دانستیم، ژنوم گروهی از دی ان آ هسته ای است. معمولا دی ان آ، به شکل کروموزوم وجود دارد. چنانچه بخواهیم تفاوت ژن ها و ژنوم ها را مورد واکاوی قرار دهیم، باید بگوییم؛ ژن قسمتی از یک مولکول دی ان آ می باشد، اما ژنوم همه دی ان آ یک سلول است. ژن و ژنوم در زمینه رمزگذاری نیز با هم تفاوت هایی دارند. در واقع ژن، قادر است یک ژن سنتز پروتئین را رمزگذاری کند، اما ژنوم با پروتئین ها سروکار دارد؛ به این معنی که ژنوم، پروتئین ها و عناصر آرایش دهنده سنتز پروتئین را رمزگذاری می کند.

چنانچه بخواهیم تفاوت ژن و ژنوم را از نظر طول و اندازه مورد مطالعه قرار بدهیم باید بگوییم؛ طول یک ژن نزدیک به چند صد «باز» می ‌باشد، اما طول ژنوم ارگانیسم، فراتر از یک میلیارد جفت «باز» است. از نظر تعداد نیز ژن و ژنوم با هم تفاوت‌ هایی دارند. مجموع اجزاء تشکیل دهنده موجود زنده، در بردارنده هزاران ژن می ‌باشند، اما هر موجود زنده تنها می‌ تواند یک ژنوم داشته باشد. کمک به تکامل نیز از وجوه مغایرت ‌های ژن و ژنوم می‌ باشد. در این زمینه، تغییرات ژن تحت عنوان آلل شناخته می ‌شوند. این الل‌ها را می‌توان به صورت طبیعی گزینش کرد، اما جابجایی افقی ژن و تکثیر آن موجب تغییرات وسیعی در ژنوم می شود.

تفاوت ژن و ژنوم در در حوزه مطالعه نیز قابل بررسی است. مطالعه ویژگی های ژن، به عهده علم ژنتیک است اما بررسی و مطالعه ویژگی های ژنوم ها به علم ژنومیک مرتبط است. در نهایت، نحوه نتیجه گیری هر یک از این دو مقوله نیز با هم تفاوت هایی دارند. جهش ژن به صورت نقطه ای است اما تغییراتی که در سطح ژنوم روی می دهد، بزرگ می باشد. در خاتمه این بحث امیدواریم، اطلاعات ژنتیکی ارائه شده در این نوشتار مفید و آموزنده بوده باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شاید بپسندید
زگیل تناسلی یک زائده نرم و گوشتی است که در خارجی‌ترین لایه پوست ظاهر می‌شود و با روش‌های مختلف می‌توان آن را از بین برد. برقراری رابطه جنسی جزئی از زندگی مشترک افراد است. اما در هنگام آمیزش جنسی باید اصول بهداشتی را مدنظر قرار داد و از روابط جنسی پرخطر که احتمال ابتلا به بیماری‌های مختلف را ایجاد می‌کنند نیز پرهیز کرد. زگیل تناسلی یکی از بیماری‌هایی است که در اثر رعایت نکردن بهداشت و انجام روابط جنسی پرخطر در افراد با سنین مختلف ایجاد می‌شود. در اثر ابتلا به این بیماری زائده‌های گوشتی سرخ، نرم و برجسته‌ای در روی پوست افراد ظاهر می‌شود. احتمال ایجاد این زائده‌های پوستی آزاردهنده در مردان و زنان وجود دارد. این زائده‌های پوستی که با نام Hpv نیز شناخته می‌شوند در اطراف مقعد و ناحیه تناسلی افراد ظاهر می‌گردند. سرعت گسترش آنها در روی پوست بسیار زیاد است. زگیل تناسلی نوعی بیماری عفونی و ویروسی مقاربتی می‌باشد. این بیماری در اثر انتقال ویروس پاپیلوما در افراد مختلف ایجاد می‌گردد.