حاملگی پوچ (Blighted ovum) یا مولار یکی از مشکلاتی است که بعضی از زنان با آن مواجه میشوند. در این نوع بارداری، تخمک بارورشده در رحم لانه گذاری میکند؛ اما جنین هرگز تشکیل نمیشود یا رشد نمیکند. در این نوع حاملگی تخمک بارور به یک توده گوشتی تبدیل می شود نه یک جنین و باید زود تشخیص داده شود. تشخیص حاملگی پوچ با سونوگرافی بهترین روش برای تشخیص این بیماری است . این وضعیت میتواند باعث سردرگمی و ناامیدی شود. چون مادر علائم بارداری را تجربه میکند، اما بارداری در نهایت به سقط جنین ختم میشود.
این مقاله به بررسی جنبه های مختلف حاملگی پوچ دلایل و علائمی دارد و چگونه درمان میشود میپردازد.
حاملگی پوچ (مولار) چیست؟
حاملگی مولار یا بچه خوره از بیماری های خطرناک در بارداری است و مجموعه ای از بیماری تروفوبلاستیک حاملگی است که جفت شروع شده و متاستاز میدهد. در این بارداری، تخمک بارور به جنین تبدیل نشده بلکه به اشتباه به توده گوشتی بهنام مول (Mole) تبدیل میشود.
حاملگی پوچ از مشکلات بارداری است که ممکن است در نتیجه تغییرات ژنتیکی و اختلالات در فرآیند تخمک گذاری و پردازش جنینی رخ دهد. علت دقیق این حالت هنوز مشخص نیست، اما برخی عوامل احتمالی شامل مشکلات ژنتیکی، عوامل محیطی، نقصهای ایمنی و اختلالات هورمونی هستند. این مشکل باید توسط پزشک تشخیص داده شود و نیاز به مراقبتهای پزشکی خاص دارد. در بعضی موارد، روشهای جراحی ممکن است برای تخلیه محتویات رحم و درمان بیماری مولار استفاده شود.
حاملگی مول همان حاملگی مولار است؟
حاملگی مول همان حاملگی مولار است که به انگلیسی به آن hydatid form mole میگویند. نوعی عارضه بارداری نادر که تخمک بارورشده دچار ناهنجاری میشود و رشد غیرطبیعی دارد؛ یعنی حاصل لقاح اسپرم و تخمک، جنین نیست بلکه توده گوشتی است که زنده نمیماند. در عارضه بچه خوره، بافت طبیعی، جنین و کیسه جفت نیست و شکل جفت یک توده کیسه شکل مانند خوشه انگور است.
راه های تشخیص حاملگی پوچ
تشخیص بارداری پوچ تنها با بررسی های پزشکی امکان پذیر است؛ بهترین روش برای تشخیص حاملگی پوچ سونوگرافی است و تنها با این روش می توان بارداری پوچ را تایید کرد.علائم ظاهری به تنهایی نمیتوانند بارداری پوچ را از بارداری سالم متمایز کنند. اصلیترین روشها برای اطمینان از پوچ نبودن بارداری به شرح زیر است:
سونوگرافی واژینال یا شکمی
در هفته هفتم به بعد در بارداری سالم، در سونوگرافی واژینال یا شکمی، جنین همراه با ساک حاملگی و ضربان قلب دیده میشود. در بارداری پوچ معمولا ساک خالی باقی میماند. اگر در سونوگرافی اولیه نتیجه روشنی به دست نیاید، پزشک معمولا یک یا دو هفته بعد سونوگرافی تکراری را توصیه میکند تا تشخیص قطعی شود.
- تشخیص حاملگی پوچ با سونوگرافی شکمی
در این سونوگرافی مقداری از ژل را روی شکم و نواحی مورد نظر پخش می کنند و سپس با استفاده از دستگاه، شکم و رحم را بررسی می کنند. اگر بارداری پوچ باشد، جنین تشکیل نشده است و نمی توان آن را در کیسه بارداری تشخیص داد.
- تشخیص حاملگی پوچ با سونوگرافی واژینال
سونوگرافی ترانس واژینال از طریق واژن انجام می شود که حتماً باید مثانه برای شروع این سونوگرافی خالی باشد.
برای تشخیص حاملگی پوچ با سونوگرافی ترانس واژینال، پروب سونوگرافی با استفاده از پوشش مخصوصی وارد واژن می شود و می توان با استفاده از آن رحم و اجزای آن را رویت کرد. در این حاملگی تخمک به شکل یک کیسه بادکنک پوچ دیده می شود که هیچ جنینی در آن وجود ندارد. در سونوگرافی ترانس واژینال پزشک طرح کیسه، مکان قرارگیری کیسه بارداری و کیسه زرده را بررسی می کند.
در یک بارداری پوچ:
- نمی توان کیسه زرد را شناسایی و رویت کرد
- طرح کلی کیسه بارداری ناقص یا نامنظم است
- مکان قرارگیری کیسه بارداری نسبت به بارداری طبیعی، متفاوت است و کیسه پایین تر از حالت طبیعی خود قرار میگیرد.
بررسی هورمون hCG در خون
بعضی از پزشکان سطح گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) را هم در خون بررسی کنند. hCG در اوایل بارداری به سرعت افزایش مییابد و بین هفته هشت تا ۱۰ به اوج خود میرسد. اگر سطح هورمون به سرعت بالا نرود یا پایین باشد، ممکن است از سقط جنین یا مشکل دیگری خبر دهد.
گاهیاوقات، پزشک سطح hCG را در چند روز متوالی اندازهگیری میکند تا ببیند که آیا مقدار آن در حال افزایش است یا خیر. این روش میتواند ابزار موثری برای تشخیص حاملگی بدون جنین باشد.
معاینه پزشک
در بارداری طبیعی، رشد رحم با سن بارداری همخوانی دارد. اگر اندازه رحم خیلی کوچک یا خیلی بزرگتر از حد انتظار باشد، به این معنا است که روند طبیعی رشد جنین اتفاق نمیافتد؛ در این صورت، نیازمند بررسیهای بیشتر توسط پزشک است.
درمان حاملگی پوچ
حاملگی پوچ، برخلاف سایر عوارضی که در جریان بارداری طبیعی رخ میدهد، با شیوه های سنتی، گیاهی و خانگی قابل برطرف شدن نیست و نیازمند درمان پزشکی است. روش های درمانی که پزشک به مادر مبتلا به حاملگی پوچ معرفی میکند، ارتباط مستقیمی با میزان تهاجمی بودن این نوع حاملگی دارد.هدف اصلی در درمان حاملگی پوچ، از بین بردن توده پوچ و جلوگیری از بازگشت بیماری است. درمان این عارضه شامل موارد زیر میشود:
- عمل کورتاژ و تخلیه توده مول (در حالت کلی، حاملگی پوچ به طور خود به خود از مهبل مادر خارج میشود. اما ، بخشی از آثار این حاملگی در رحم باقی پا برجا می ماند که باید با استفاده از کورتاژ درمان شود. عمل کورتاژ به صورت سرپایی در بیمارستان انجام میشود ، نزدیک به ۱۵ دقیقه تا نیم ساعت طول خواهد کشید.)
- پیگیری پزشکی دقیق جهت اطمینان از برطرف شدن بیماری
- آزمایش خون منظم و سونوگرافی
- پیشگیری از باروری حداقل ۶-۱۲ ماه به دلیل خطر بالای عود حاملگی مولار
- هیسترکتومی یا خارج کردن کل رحم در زنانی که
- سن مادر بیش از ۴۵ سال باشد.
- شرایط موجود، امکان بارداری مجدد را برای مادر فراهم ننماید.
زمانی صورت میگیرد که حاملگی پوچ حالت تهاجمی داشته باشد و به عنوان یک سرطان یا تومور بدخیم، به اندام های دیگر به ویژه ریه آسیب برساند. آمارها نشان میدهند از هر ۵ خانم مبتلا به این نوع بارداری، حاملگی پوچ یک نفر بدخیم خواهد بود. البته این روش چندان برای درمان بچه خوره متداول نیست.
- داروهای شیمی درمانی در موارد حاد و خطرناک برای پیشگیری از ابتلا به سرطان
پس از رفع حاملگی پوچ، مراجعه های منظم به پزشک باید ادامه پیدا کند تا سلامت و شرایط فیزیکی مادر تحت کنترل بماند. این مراجعهها تا ۶ هفته باید ادامه پیدا کنند و ممکن است آزمایش و بررسیهای دیگری نیز توصیه شود.
فراموش نکنید عبور از تجربه های تلخی مانند حاملگی پوچ و سقط جنین علاوه بر عوارض فیزیکی مانند خون ریزی و درد، سبب عوارض روحی و عاطفی نیز میشوند. از دست دادن جنین برای مادر یک غم سنگین و غیرقابل توصیف است که کنار آمدن با آن به زمان و حمایت بسیاری احتیاج دارد و امکان دارد منجر به افسردگی مادر شود.
چه افرادی بیشتر در معرض حاملگی پوچ قرار میگیرند؟
اگرچه این نوع بارداری یک پدیده رایج میان خانمها نیست، اما آمارها حاکی از آن است که در کشورهای اروپایی از هر خانم باردار، یک نفر به حاملگی پوچ گرفتار میگردد. متاسفانه در کشورهای آسیایی این میزان ۷ برابر است که جای نگرانی فراوانی دارد. در این میان، خانمهایی هستند که احتمال ابتلای آنان به حاملگی مولار بیشتر از دیگران خواهد بود. آنها در دستههای زیر قرار میگیرند:
- خانمهایی که با سن بالاتر از ۴۵ سال و کمتر از ۲۰ سال اقدام به بارداری مینمایند.
- خانمهایی که بدن آنها با کمبود ویتامین A مواجه است.
- خانمهایی که سابقه خانوادگی بارداری نقص داشتهاند.
- خانمهایی که از چربیهای حیوانی کم استفاده میکنند یا مصرف آن را قطع کردهاند.
سخن پایانی 🌟
حاملگی پوچ وضعیتی است که در آن تخمک بارور شده به دیواره رحم مادر میچسبد، اما جنینی تشکیل نمیشود. علت اصلی این اتفاق اغلب اختلالات کروموزومی است. اگرچه علائم اولیه آن شبیه به یک بارداری طبیعی است، اما با گذشت زمان و عدم رشد جنین، ممکن است علائمی مانند خونریزی و درد شکم نیز ظاهر شود.
بارداری مولار و حاملگی پوچ هر دو به معنی بارداری ناموفق هستند، اما دو حالت متمایز با عملکرد کاملاً متفاوت محسوب میشوند. در بارداری مولار، به دلیل احتمال وقوع عوارض سنگین، درمان بسیار پیچیدهتری مورد نیاز است.🔬
✅ سقط جنین یا از دست دادن بارداری میتواند احساسات زیادی را در شما ایجاد کند که همه آنها مهم هستند. پذیرش این موضوع بهخصوص زمانی دشوار است که برای اولین بار سونوگرافی انجام میدهید و به جای جنین با یک ساک حاملگی خالی روبهرو میشوید. اما باید بدانید که بیشتر افراد بعد از تجربه حاملگی پوچ میتوانند بارداری سالم داشته باشند.بدانید که شما تنها نیستید و بسیاری از زنان این تجربه را پشت سر گذاشتهاند.
